indywidualne
traktowanie klienta

14 lut 2017
Wyższe koszty w sporach z ZUS
W dniu 20 lipca 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę o sygn. akt III UZP 2/16, zgodnie z którą w sprawie o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku ubezpieczenia społecznego lub jego zakresu (o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, o podleganie ubezpieczeniom społecznym) do niezbędnych kosztów procesu zalicza się wynagrodzenie reprezentującego stronę radcy prawnego (odpowiednio adwokata) przyjmując za podstawę obliczenia tego wynagrodzenia wartość przedmiotu sporu, a nie stawkę minimalną obowiązującą w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego. Uchwale tej nadana została moc zasady prawnej, a jej wykładnia wiąże od dnia podjęcia uchwały.

Wydając uchwałę Sąd Najwyższy uznał, że sprawy o ustalenie istnienia bądź nieistnienia obowiązku ubezpieczenia, jego zakresu lub wymiaru składki z tego tytułu są niewątpliwie sprawami o prawa majątkowe. Minimalne stawki wynagrodzenia pełnomocnika procesowego będącego radcą prawnym lub adwokatem w tych sprawach powinny być zatem ustalane z uwzględnieniem wartości przedmiotu sprawy (wartości przedmiotu sporu lub zaskarżenia). Sąd Najwyższy wskazał przy tym, iż przepisy wprowadzające stawkę zryczałtowaną mają charakter przepisu specjalnego względem ogólnej zasady określania wysokości zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawach majątkowych od ustalonej w danej sprawie wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia), którego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna.

Podjęcie powołanej wyżej uchwały w praktyce oznacza wzrost wysokości wynagrodzenia pełnomocników procesowych, a tym samym wzrost kosztów procesu należnych od strony przegrywającej proces. Dotychczas w sprawach o podleganie ubezpieczeniom społecznym sądy orzekały przeważnie o wynagrodzeniach radców prawnych i adwokatów w oparciu o zryczałtowaną stawkę wynagrodzenia minimalnego (obecnie 180 zł). Po podjęciu powołanej uchwały należy liczyć się z tym, że koszty zastępstwa strony przez profesjonalnego pełnomocnika zależne będą od wartości przedmiotu sporu (wartości przedmiotu zaskarżenia), a zatem będę tym wyższe im wyższa jest ta wartość. Należy się bowiem spodziewać, że w większości spraw wartość przedmiotu sporu będzie na tyle wysoka, że koszty zastępstwa procesowego znacznie przekroczą kwotę wynikającą ze zryczałtowanej stawki minimalnej zastępstwa procesowego w tego rodzaju sprawach.

Podjęcie komentowanej uchwały spowodowało ponadto konieczność wskazywania przez stronę w odwołaniu od negatywnej decyzji ZUS wspomnianej wartości przedmiotu sportu, a Sądy zaczęły wzywać strony do podania tej wartości. Praktyczny problem, który powstał w konsekwencji wydania uchwały, to kwestia jak ustalić wartość przedmiotu sporu w sprawie o podleganie ubezpieczeniom społecznym. Brak jest bowiem konkretnej podstawy prawnej dla ustalania tej wartości w sprawach o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku ubezpieczenia społecznego. Problem został dostrzeżony przez sam Sąd Najwyższy w uzasadnieniu komentowanej uchwały, jednakże Sąd Najwyższy nie przesądził jednoznacznie, jak należy wskazaną wartość ustalać. W uzasadnieniu komentowanej uchwały Sąd Najwyższy wskazał jedynie na wiele możliwości obliczania wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia) w tego rodzaju sprawach. W ocenie Sądu Najwyższego wartość ta w sprawach o podlegania ubezpieczeniom społecznym może być ustalana w oparciu o wartość podstawy wymiaru składek (stosując przez analogię art. 231k.p.c.), bądź jako wysokości składek na ubezpieczenia społeczne, których uiszczenie byłoby skutkiem decyzji ZUS o objęciu ubezpieczeniem. Jednocześnie w sprawach dotyczących odwołań od decyzji ZUS stwierdzających brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom wartość przedmiotu sporu można odnieść do wysokości świadczeń, które wskutek takiej decyzji ZUS podlegałyby zwrotowi bądź ewentualnie świadczeń, których ubezpieczony nie otrzyma.

Niezależnie jednak problemu jak po podjęciu uchwały należy obliczać wartość przedmiotu sprawy w sprawach o podleganie ubezpieczeniom społecznym, pamiętać należy o wzroście kosztów procesu związanym ze zmianą sposobu obliczania w tego rodzaju sprawach wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika procesowego. Można się spodziewać, że komentowana uchwała spowoduje zmianę procedowania samego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach, w których dowody jednoznacznie wskazują na nieprawidłowość stanowiska ZUS, co wynikać będzie ze zwiększenie się kosztów obciążających ZUS w wyniku przegranego przed Sądem procesu. Dotychczas bowiem jedyne ryzyko, które ponosił ZUS było takie, iż organ w konsekwencji przegranej w procesie musiał dodatkowo wypłacić kwoty od 60 do 360 zł. Jednocześnie podjęcie komentowanej uchwały może spowodować wzrost liczby osób, które zdecydują się skorzystać w sprawach o podleganie ubezpieczeniom społecznym z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, w przypadku wygranej strona będzie miała bowiem możliwość odzyskania całych lub znacznej większości kosztów wynagrodzenia tego pełnomocnika. Z drugiej strony zwiększy się jednak ryzyko finansowe strony odwołującej się od niekorzystnej dla niej decyzji ZUS, która w razie przegranej i złożenia wniosku kosztowego przez ZUS winna będzie zapłacić na rzecz organu wskazane koszty zastępstwa procesowego ZUS przez profesjonalnego pełnomocnika.

ZAINTERESOWANY OFERTĄ?
proti - to be online