indywidualne
traktowanie klienta

Odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości

Jedną z dziedzin, w których nasza Kancelaria prowadzi obsługę prawną, jest reprezentowanie Klientów w postępowaniach administracyjnych o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości pod budowę drogi publicznej.

Postępowania te zaczynają się od wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (decyzja ZIRD). Decyzję tę w zależności od charakteru drogi (krajowa/wojewódzka lub powiatowa/gminna) wydaje wojewoda albo starosta. W decyzji tej określone są nieruchomości lub ich części, które planowane są do przejęcia na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Nieruchomości te, z dniem kiedy decyzja ZRID stanie się ostateczna, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego.

Kolejnym krokiem jest wszczęcie indywidualnego postępowania administracyjnego, w którym ustalona zostanie wysokość odszkodowania należnego dotychczasowemu właścicielowi/użytkownikowi wieczystemu za wywłaszczoną nieruchomość. W toku tego postępowania zostaje przez organ prowadzący postępowanie powołany rzeczoznawca majątkowy, który wyda operat określający wartość wywłaszczonej nieruchomości. Po sporządzeniu operatu strona (dotychczasowy właściciel nieruchomości), jeżeli nie zgadza się z wyceną ma prawo złożyć zarzuty/uwagi do sporządzonego operatu. Prawidłowe sporządzenie zarzutów do operatu oraz poparcie tych zarzutów odpowiednimi dowodami (np. danym z Rejestru Cen i Wycen Nieruchomości) jest jednym z kluczowych elementów postępowania o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Sporządzone przez stronę zarzuty zostają przesłane do rzeczoznawcy, który sporządził kwestionowany przez stronę operat szacunkowy. Wówczas rzeczoznawca, jeżeli zgodzi się z zarzutami, ma możliwość poprawy sporządzonego operatu. W przypadku jeżeli rzeczoznawca nie uwzględni zrzutów strony to sporządzi odpowiedź na zarzuty, w której wskaże powody dla których nie zgadza się z wniesionymi przez stronę zarzutami.

W przypadku gdy uwagi strony zostaną uwzględnione sporządzony zostanie nowy operat. Jeżeli strona go nie zakwestionuje kolejnym krokiem jest oczekiwanie na wydanie decyzji, w której określona zostanie wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Po wydaniu takiej decyzji, jeżeli nie zawiera ona błędów, strona winna odczekać 14 dni na „uprawomocnienie się” tej decyzji i następne 14 dni na wypłatę odszkodowania.

W przypadku, gdy uwagi strony nie zostały uwzględnione lub gdy zostały uwzględnione częściowo i wartość określona operatem w dalszym ciągu nie odpowiada stronie, wówczas ma ona możliwość złożenia kolejnych zarzutów i uwag do stanowiska rzeczoznawcy lub nowego operatu. W takiej sytuacji należy rozważyć wniosek o sporządzenie operatu przez drugiego rzeczoznawcę. Wówczas organ prowadzący postępowanie rozważy czy zarzuty strony mają charakter merytoryczny i poparte są obiektywnymi argumentami, czy też jest to wyłącznie polemika z oceną rzeczoznawcy. Istnieje również możliwość zlecenie przez stronę sporządzenia operatu prywatnego przez prywatnego rzeczoznawcę, który mógłby stanowić przeciwwagę do operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę powołanego przez organ.

Organ I instancji, jeżeli uzna, że przeprowadził już całe postępowanie, zawiadomi stronę o możliwości zapoznania z aktami sprawy i wyznaczy termin na wypowiedzenie się w zakresie zgormadzonych materiałów postępowania. Wówczas strona może ponownie wypowiedzieć się i przedstawić swoje stanowisko w sprawie. Postępowanie przed organem I instancji zostaje zakończone poprzez wydanie decyzji, w której zostaje określona wysokość odszkodowania.

Jeżeli strona zgadza się z wysokością odszkodowania określonego w decyzji, to wówczas, winna odczekać 14 dni na „uprawomocnienie się” decyzji i następnie 14 dni na wypłatę odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości pod drogę.

Jeżeli strona nie zgadza się z wysokością określonego decyzją odszkodowania to w terminie 14 dni od doręczenia jej decyzji strona może wnieść odwołanie do organu wyższej instancji. Organ II instancji ma trzy możliwości rozstrzygnięcia w przedmiocie wniesionego przez stronę odwołania: 1. utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję; 2. zmienić zaskarżoną decyzję i orzec merytorycznie; 3. uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać organowi I instancji sprawę do ponownego rozpoznania.

W pierwszym przypadku, tj. kiedy organ utrzyma w mocy zaskarżoną decyzję, od tak wydanej decyzji organu II instancji przysługuje stronie skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, którą wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie decyzji organu II instancji. Wojewódzki sąd administracyjny ma możliwość utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu II instancji albo uchylić zaskarżoną decyzję oraz ewentualnie wcześniejszą decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. W przypadku utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny strona ma możliwość wniesienia od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny może oddalić skargę lub ją uwzględnić i uchylić zaskarżone orzeczenie. Oczywiście skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podobnie jak skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, muszą być oparte na ustawowych przesłanki oraz spełniać wymogi formalne określone w przepisach prawa.

W drugim przypadku, tj. kiedy organ II instancji merytorycznie orzeknie o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość, strona może zgodzić się z jego rozstrzygnięciem i wówczas oczekiwać na wypłatę odszkodowania. W sytuacji gdy strona nie zgadza się z decyzją organu II instancji, strona może wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, podobnie jak zostało to opisane powyżej w pierwszym przypadku tj. utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji.

W trzecim przypadku, tj. kiedy organ II instancji uchyli zaskarżoną decyzję i przekaże ją do ponownego rozpoznania organowi I instancji, wówczas organ I instancji ponownie przeprowadzi postępowanie uwzględniając zalecenia organu II instancji. Ponownie przeprowadzone postępowanie przez organ I instancji kończy się wydaniem decyzji. Wówczas strona ma takie same możliwości jak po wydaniu pierwszej decyzji przez organ I instancji.

Powyższy opis postępowania ma charakter poglądowy i nie stanowi porady prawnej, ma jedynie przybliżyć Państwu procedurę oraz wskazać możliwości jakie Państwu przysługują.

Warto wiedzieć:

- nieruchomości lub ich części wskazane w decyzji ZRID stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z dniem kiedy decyzja ZIRD stała się ostateczna (art. 12 ust. 4 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych),

- decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja ZRID stała się ostateczna albo w terminie 60 dni od dnia nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, jeżeli taki rygor wykonalności został nadany decyzji ZRID (art. 12 ust. 4c i 4g ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych),

- wysokość odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość powiększa się o 5% w przypadku gdy dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty wyda nieruchomość lub wyda nieruchomość i opróżni lokal oraz inne pomieszczenia objęte decyzją ZRID nie później niż terminie 30 dni od dnia: 1. doręczenia zawiadomienia o wydaniu decyzji ZRID, której nadany został rygor natychmiastowej wykonalność albo 2. doręczenia postanowienia o nadaniu decyzji ZRID natychmiastowej wykonalności albo 3. w którym decyzja ZRID stała się ostateczna (art. 18 ust. 1e ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych),

- odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość powiększa się o kwotę 10.000 zł w przypadku gdy decyzja ZRID dotyczy nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym albo budynkiem, w którym został wyodrębniony lokal mieszkalny, a dotychczasowy właściciel lub użytkownik wieczysty w tym budynku lub lokalu zamieszkuje (art. 18 ust. 1f ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych).


W przypadku gdyby chcieli Państwo poznać naszą ofertę w zakresie reprezentowania Państwa w postępowaniu o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość oraz uzyskać odpowiedzi na dodatkowe pytania zapraszamy Państwa do umówienia bezpłatnego spotkania w siedzibie naszej Kancelarii adwokackiej. 

ZAINTERESOWANY OFERTĄ?
proti - to be online